ในยุคที่ การลดก๊าซเรือนกระจกและความยั่งยืน เป็นปัจจัยสำคัญในการดำเนินธุรกิจ การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ (Carbon Footprint Assessment – CFO) เป็นหนึ่งในเครื่องมือหลักที่ช่วยให้องค์กรสามารถติดตาม การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHG Emissions) และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ประเทศไทยกำลังดำเนินนโยบายที่เข้มงวดมากขึ้นเกี่ยวกับการปล่อยคาร์บอน โดยเฉพาะกับมาตรการ Carbon Pricing Mechanism และ Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) ของสหภาพยุโรป ซึ่งส่งผลต่อธุรกิจที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง การทำ Carbon Footprint จึงกลายเป็น ข้อบังคับ สำหรับหลายภาคอุตสาหกรรมที่ต้องการคงความสามารถในการแข่งขันในระดับโลก

📌 ประโยชน์ของการขึ้นทะเบียนคาร์บอนฟุตพริ้นท์

✔ ช่วยให้องค์กร บริหารจัดการพลังงานและลดต้นทุน ได้ดียิ่งขึ้น

✔ สร้างความน่าเชื่อถือ และเพิ่มโอกาสในการแข่งขันทั้งในและต่างประเทศ

✔ มีส่วนช่วยให้บริษัทได้รับ สิทธิประโยชน์ทางภาษีและเงินทุนสนับสนุนจากภาครัฐ

✔ ส่งเสริมความโปร่งใสในการเปิดเผยข้อมูลด้าน ESG และ SDG

เกณฑ์และวิธีการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร

1. ขอบเขตของการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร (CFO – Carbon Footprint of Organization)

📌 คำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ทั้งองค์กร โดยแบ่งเป็น 3 ขอบเขตหลัก (Scopes):

Scope 1: การปล่อยก๊าซโดยตรง เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิง และการรั่วไหลของสารทำความเย็น

Scope 2: การปล่อยก๊าซทางอ้อมจากการใช้พลังงาน เช่น ไฟฟ้า ไอน้ำ และระบบทำความเย็น

Scope 3: การปล่อยก๊าซทางอ้อมอื่นๆ เช่น การขนส่งสินค้า การเดินทางของพนักงาน และซัพพลายเชน

📌 ประเภทของก๊าซเรือนกระจกที่ต้องรายงาน:

✔ คาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂)

✔ มีเทน (CH₄)

✔ ไนตรัสออกไซด์ (N₂O)

✔ ไฮโดรฟลูออโรคาร์บอน (HFCs)

✔ เพอร์ฟลูออโรคาร์บอน (PFCs)

✔ ซัลเฟอร์เฮกซาฟลูออไรด์ (SF₆)

✔ ไนโตรเจนไตรฟลูออไรด์ (NF₃)

ขั้นตอนการขึ้นทะเบียนคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กรในประเทศไทย

📌 1. การกำหนดขอบเขตองค์กร (Organizational Boundaries)

องค์กรต้องระบุว่าใช้แนวทาง ควบคุมการดำเนินงาน (Operational Control) หรือ ควบคุมทางการเงิน (Financial Control) ในการคำนวณปริมาณคาร์บอนฟุตพริ้นท์

📌 2. การเก็บข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

องค์กรต้องบันทึกปริมาณการใช้พลังงาน วัตถุดิบ และปัจจัยอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยสามารถใช้ มาตรฐาน ISO 14064-1:2018 และ GHG Protocol

📌 3. การคำนวณและรายงานผลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก

การคำนวณต้องใช้ Emission Factor (EF) ตามมาตรฐานที่กำหนด เช่น ค่ามาตรฐานจาก Thailand Greenhouse Gas Management Organization (TGO)

📌 4. การทวนสอบ (Verification)

องค์กรต้องส่งข้อมูลให้ ผู้ตรวจสอบอิสระ (Verifier) เพื่อยืนยันความถูกต้องของข้อมูล

📌 5. การยื่นขอขึ้นทะเบียนกับ TGO

องค์กรต้องจัดทำเอกสาร และส่งรายงานไปยัง องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (TGO) เพื่อพิจารณาขึ้นทะเบียน

📌 6. การติดตามผลและปรับปรุงต่อเนื่อง

องค์กรต้องมีการ ทบทวนและปรับปรุง การบริหารจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นท์เป็นประจำ

แนวทางลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร

📌 1. ใช้พลังงานหมุนเวียนและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน

✔ ติดตั้ง โซลาร์เซลล์ และระบบกักเก็บพลังงาน

✔ ปรับปรุงระบบทำความเย็นและแสงสว่างให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

📌 2. ลดการปล่อยก๊าซจากกระบวนการผลิต

✔ ใช้วัตถุดิบรีไซเคิล และออกแบบผลิตภัณฑ์ให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

✔ ใช้ AI และ IoT เพื่อลดของเสียจากกระบวนการผลิต

📌 3. ปรับปรุงระบบโลจิสติกส์และการขนส่ง

✔ ใช้ รถขนส่งไฟฟ้า (EV Trucks)

✔ ปรับเส้นทางการขนส่งเพื่อลดการใช้พลังงาน

📌 4. บูรณาการมาตรฐาน ESG และ Carbon Offset

✔ เข้าร่วมโครงการ ซื้อขายคาร์บอนเครดิต (Carbon Credit Trading)

✔ พัฒนาแผนความยั่งยืน และปฏิบัติตามมาตรฐานสากล เช่น SBTi และ GRI

ข้อกำหนดทางกฎหมายและผลกระทบต่อภาคธุรกิจ

📌 มาตรการ CBAM ของสหภาพยุโรป

ธุรกิจที่ส่งออกไปยังยุโรปจะต้องรายงาน คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ สินค้ากลุ่มที่ได้รับผลกระทบ ได้แก่:

✔ เหล็กและอลูมิเนียม

✔ ปูนซีเมนต์

✔ ไฟฟ้าและปุ๋ยเคมี

📌 ภาษีคาร์บอนและระบบซื้อขายสิทธิปล่อยก๊าซ (ETS)

✔ ไทยกำลังพิจารณา ภาษีคาร์บอน สำหรับอุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานสูง

✔ ระบบ Voluntary Emission Trading Scheme (V-ETS) กำลังถูกพัฒนา

สรุป: การดำเนินการสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ

✅ ธุรกิจที่เริ่มต้นลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ตั้งแต่วันนี้ จะได้รับประโยชน์มากกว่าผู้ที่ปรับตัวช้า

✅ องค์กรที่ใช้พลังงานสะอาดและเทคโนโลยีสีเขียว จะได้รับสิทธิประโยชน์จากภาครัฐ และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน

✅ การบริหารจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นท์ไม่ใช่แค่เรื่องของกฎหมาย แต่เป็นโอกาสทางธุรกิจที่สำคัญ

📌 ธุรกิจของคุณพร้อมสำหรับอนาคตหรือยัง?

การเริ่มต้น ประเมินและลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ ตั้งแต่วันนี้ จะช่วยให้คุณปรับตัวสู่ เศรษฐกิจสีเขียว และเพิ่มโอกาสทางธุรกิจในระดับโลก! 🚀🌍

ในยุคที่ สิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน กลายเป็นปัจจัยสำคัญในการดำเนินธุรกิจ การประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์ (Carbon Footprint Assessment) เป็นหนึ่งในเครื่องมือหลักที่ช่วยให้บริษัทสามารถติดตาม การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHG) และลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

หลายประเทศ รวมถึง ประเทศไทย กำลังดำเนินนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มาตรการกำหนดราคาคาร์บอน (Carbon Pricing) และ มาตรการ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ของสหภาพยุโรป ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง

📌 ประโยชน์ของการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์

✔ ช่วยให้ธุรกิจ ลดต้นทุนการดำเนินงาน โดยใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

✔ เพิ่ม โอกาสในการเข้าถึงตลาดโลก โดยเฉพาะในประเทศที่มีข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมเข้มงวด

✔ ช่วยให้บริษัทสามารถ รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีและเงินทุนสนับสนุนจากภาครัฐ

✔ เสริมสร้าง ภาพลักษณ์องค์กร และเพิ่มความน่าเชื่อถือในสายตานักลงทุน

คาร์บอนฟุตพริ้นท์คืออะไร?

คาร์บอนฟุตพริ้นท์ หมายถึง ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ที่เกิดจากกิจกรรมขององค์กร ผลิตภัณฑ์ หรือบริการ โดยคิดเป็นหน่วย ตัน CO2 เทียบเท่า (CO2e) การคำนวณคาร์บอนฟุตพริ้นท์มี 2 ระดับหลัก ได้แก่:

📌 1. คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ (CFP – Carbon Footprint of Products)

✔ คำนวณการปล่อยก๊าซตลอด วัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์ ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การผลิต การขนส่ง การใช้งาน ไปจนถึงการกำจัด

📌 2. คาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร (CFO – Carbon Footprint of Organizations)

✔ คำนวณการปล่อยก๊าซจาก กระบวนการดำเนินงานขององค์กร ครอบคลุม 3 ขอบเขตหลัก:

Scope 1 – การปล่อยโดยตรง (เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิงในโรงงาน)

Scope 2 – การปล่อยทางอ้อมจากการใช้พลังงาน (เช่น ไฟฟ้าและไอน้ำ)

Scope 3 – การปล่อยทางอ้อมจากห่วงโซ่อุปทาน (เช่น การขนส่งและการจัดซื้อวัตถุดิบ)

กรณีศึกษา: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์กับการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นท์

📊 การศึกษาการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต พบว่า:

✔ 78% ของการปล่อยก๊าซทั้งหมด มาจากการใช้ไฟฟ้า

✔ 19% มาจาก Scope 1 (การเผาไหม้เชื้อเพลิง การรั่วไหลของสารทำความเย็น ฯลฯ)

✔ 3% มาจาก Scope 3 (การขนส่ง การจัดซื้ออุปกรณ์ ฯลฯ)

📌 ข้อเสนอแนะในการลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร:

✔ ปรับปรุง การใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ และเปลี่ยนไปใช้ พลังงานหมุนเวียน

✔ ลดปริมาณขยะและของเสีย โดยใช้หลัก เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

✔ นำระบบ ติดตามและรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก มาใช้

แนวทางการลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์สำหรับภาคธุรกิจ

🌱 1. ใช้พลังงานสะอาดและลดการใช้ไฟฟ้า

✔ ติดตั้ง โซลาร์เซลล์ หรือใช้พลังงานหมุนเวียน

✔ ปรับปรุง ระบบทำความเย็นและแสงสว่าง ให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

🏭 2. เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการผลิต

✔ ใช้วัสดุ รีไซเคิล และปรับกระบวนการผลิตให้ลดการปล่อยคาร์บอน

✔ นำ AI และ IoT มาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน

🚛 3. ลดการปล่อยก๊าซจากโลจิสติกส์และซัพพลายเชน

✔ ปรับเปลี่ยนมาใช้ รถขนส่งพลังงานไฟฟ้า (EV Trucks)

✔ เพิ่มประสิทธิภาพ เส้นทางขนส่ง เพื่อลดการใช้พลังงาน

♻ 4. ใช้คาร์บอนเครดิตและโครงการชดเชยคาร์บอน

✔ ซื้อ คาร์บอนเครดิต จากโครงการที่ได้รับการรับรอง

✔ ลงทุนใน โครงการปลูกป่า หรือพลังงานทดแทน

📊 5. บูรณาการมาตรฐานและการรายงาน

✔ ปฏิบัติตามมาตรฐาน ISO 14064 และแนวทาง TGO Carbon Footprint

✔ ใช้ระบบ Life Cycle Assessment (LCA) เพื่อติดตามผลกระทบของผลิตภัณฑ์

การปฏิบัติตามกฎระเบียบด้านสิ่งแวดล้อม

📌 ผลกระทบของกฎหมาย CBAM ต่อธุรกิจไทย

ธุรกิจที่ส่งออกสินค้าไปยัง สหภาพยุโรป (EU) จะต้องรายงาน คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์ เพื่อให้สอดคล้องกับ มาตรการ CBAM โดยสินค้ากลุ่มที่ได้รับผลกระทบ ได้แก่:

✔ เหล็กและอลูมิเนียม

✔ ปูนซีเมนต์

✔ ไฟฟ้าและปุ๋ยเคมี

📌 ภาษีคาร์บอนและระบบซื้อขายสิทธิปล่อยก๊าซ (ETS)

✔ รัฐบาลไทยกำลังพิจารณา ภาษีคาร์บอน สำหรับอุตสาหกรรมที่ใช้พลังงานสูง

✔ ระบบ ซื้อขายสิทธิปล่อยก๊าซเรือนกระจก (V-ETS) อาจถูกนำมาใช้เพื่อลดต้นทุนการปฏิบัติตามข้อกำหนด

สรุป: การเปลี่ยนแปลงสู่ธุรกิจคาร์บอนต่ำ

✅ ธุรกิจที่ดำเนินการลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ตั้งแต่วันนี้ จะสามารถปรับตัวได้ดีกว่าในอนาคต

✅ บริษัทที่ใช้พลังงานสะอาดและพัฒนาเทคโนโลยีสีเขียว จะได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีและเงินทุนสนับสนุน

✅ ความยั่งยืนไม่ใช่เพียงเรื่องของกฎหมาย แต่เป็นโอกาสในการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน

📌 ธุรกิจของคุณพร้อมสำหรับการเปลี่ยนแปลงแล้วหรือยัง?

การเริ่มต้น ประเมินและลดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ ตั้งแต่วันนี้ จะช่วยให้ธุรกิจไทยสามารถปรับตัวสู่ เศรษฐกิจสีเขียว และเพิ่มโอกาสทางธุรกิจในระดับสากล! 🚀🌍

## **ผลกระทบสำคัญต่อภาคธุรกิจ** 

📌 **กองทุนภูมิอากาศ สนับสนุนธุรกิจสีเขียว** 

ร่างกฎหมายฉบับนี้มีแผนจัดตั้ง **กองทุนภูมิอากาศ** ซึ่งจะได้รับเงินสนับสนุนจากค่าปรับและภาษีสิ่งแวดล้อม เพื่อนำมาใช้ส่งเสริมให้ธุรกิจปรับตัวสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ ธุรกิจที่เข้าเกณฑ์สามารถได้รับ: 

✔ **สิทธิประโยชน์ทางภาษี** สำหรับการลงทุนในเทคโนโลยีสีเขียว 

✔ **เงินกู้ดอกเบี้ยต่ำ** สำหรับโครงการลดก๊าซเรือนกระจก 

✔ **เงินช่วยเหลือและเงินสนับสนุน** สำหรับการใช้พลังงานสะอาด 

กองทุนนี้จะช่วยสนับสนุนอุตสาหกรรมที่ต้องการเปลี่ยนผ่านไปสู่ **พลังงานหมุนเวียน เศรษฐกิจหมุนเวียน และกระบวนการผลิตที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น** 

📌 **ข้อบังคับเรื่องรายงานก๊าซเรือนกระจก** 

อุตสาหกรรมที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงจะต้องรายงานปริมาณการปล่อยก๊าซให้กับภาครัฐ โดยมีผลบังคับใช้กับ: 

🏭 **พลังงาน** (โรงไฟฟ้า โรงกลั่นน้ำมัน) 

🚛 **โลจิสติกส์ & ขนส่ง** (สายการบิน ขนส่งทางเรือ) 

🔧 **อุตสาหกรรมหนัก** (ซีเมนต์ เหล็ก เคมีภัณฑ์) 

🌾 **เกษตรกรรม** (ฟาร์มขนาดใหญ่ ปศุสัตว์) 

♻ **การจัดการของเสีย** (โรงงานรีไซเคิล โรงกำจัดขยะ) 

องค์กรที่ไม่ปฏิบัติตามหรือให้ข้อมูลเท็จอาจต้องเผชิญ **ค่าปรับทางการเงินหรือบทลงโทษทางกฎหมาย** 

📌 **ระบบภาษีคาร์บอน & ซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซ** 

ร่างกฎหมายกำหนดมาตรการ **2 รูปแบบ** ในการควบคุมการปล่อยก๊าซ: 

✔ **ภาษีคาร์บอน (Carbon Tax)** – ธุรกิจที่ใช้พลังงานสูงหรือผลิตสินค้าคาร์บอนสูง เช่น **น้ำมัน ถ่านหิน ซีเมนต์ พลาสติก** จะต้องเสียภาษีคาร์บอน แต่สามารถลดหย่อนภาษีได้หากใช้พลังงานสะอาด 

✔ **ระบบซื้อขายสิทธิปล่อยก๊าซเรือนกระจก (ETS)** – รัฐบาลจะกำหนด **โควตาการปล่อยก๊าซ** ให้แต่ละอุตสาหกรรม หากปล่อยเกินโควตา ธุรกิจต้อง **ซื้อสิทธิการปล่อยก๊าซจากองค์กรอื่น** หรือชำระค่าปรับ 

📌 **คาร์บอนเครดิต & การชดเชยการปล่อยก๊าซ** 

ธุรกิจที่ไม่สามารถลดการปล่อยก๊าซได้ทันที สามารถ **ซื้อคาร์บอนเครดิตในประเทศ** เพื่อชดเชยการปล่อยก๊าซ อย่างไรก็ตาม การซื้อเครดิตจากต่างประเทศต้องได้รับอนุญาตจากภาครัฐ การมุ่งเน้นไปที่ **การลดการปล่อยก๊าซจากต้นทาง การใช้พลังงานสะอาด และนวัตกรรมสีเขียว** เป็นแนวทางที่ยั่งยืนมากกว่า 

📌 **บทลงโทษสำหรับธุรกิจที่ไม่ปฏิบัติตาม** 

ธุรกิจที่ไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดของร่างกฎหมาย อาจต้องเผชิญกับบทลงโทษที่รุนแรง เช่น: 

❌ **ปรับสูงสุด 5 ล้านบาท** สำหรับการให้ข้อมูลเท็จเกี่ยวกับการปล่อยก๊าซ 

❌ **ค่าปรับ 3 เท่าของราคาสิทธิปล่อยก๊าซ** สำหรับการปล่อยเกินโควตา 

❌ **จำคุกสูงสุด 3 ปี** สำหรับการหลีกเลี่ยงภาษีคาร์บอน 

❌ **ค่าปรับรายวันสูงสุด 1,000 บาท** สำหรับการซื้อขายคาร์บอนเครดิตที่ไม่ได้ลงทะเบียน 

## **ธุรกิจควรเตรียมตัวอย่างไร?** 

1️⃣ **ติดตามและวัดปริมาณการปล่อยก๊าซ** – พัฒนาระบบตรวจวัดคาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร 

2️⃣ **ใช้สิทธิประโยชน์ด้านภาษีและเงินสนับสนุน** – ศึกษาโอกาสจากกองทุนภูมิอากาศ 

3️⃣ **ลดความเสี่ยงจากภาษีคาร์บอน** – เปลี่ยนไปใช้พลังงานหมุนเวียน และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต 

4️⃣ **พัฒนาแผนความยั่งยืน** – นำ ESG มาใช้ให้เป็นมากกว่าข้อบังคับ เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน 

**การปรับตัวให้สอดคล้องกับกฎหมายด้านสิ่งแวดล้อมไม่เพียงแต่ช่วยลดความเสี่ยง แต่ยังเป็นโอกาสในการขับเคลื่อนธุรกิจให้เติบโตอย่างยั่งยืนในอนาคต** 🌍✨

ที่มา : ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (ฉบับรับฟังความคิดเห็นสาธารณะทั่วประเทศ ระหว่าง 14 ก.พ.-27 มี.ค. 2567)